Nafaka Artırım ve Azaltım Davası Nedir?
Nafaka artırım ve azaltım davası, tarafların mali durumu değiştiğinde veya hakkaniyet gerektirdiğinde nafaka miktarının yeniden belirlenmesi için açılır (TMK m. 176/4 ve 331). Artırımı nafaka alan, azaltımı nafaka ödeyen ister. Karar dava tarihinden itibaren geçerli olur.
- Dayanak: TMK m. 176/4 ve m. 331.
- Şart: Mali durumda değişiklik veya hakkaniyet.
- Mahkeme: Aile mahkemesi.
- Geçerlilik: Dava tarihinden itibaren. Geçmişe yürümez.
Bu Yazıda Neler Var?
Nafaka Artırım ve Azaltım Davası Nedir?
Nafaka kararı verildiği günün koşullarına göre kurulur. Yıllar geçer, fiyatlar artar, gelirler değişir. Kanun bu yüzden nafakayı değişmez saymaz. Koşullar değişince taraflar mahkemeden yeni bir tutar isteyebilir.
Bu dava yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası için açılabilir. Nafaka çeşitleri nafaka türleri yazısında anlatılmıştır.
| Konu | Artırım Davası | Azaltım Davası |
|---|---|---|
| Davayı kim açar? | Nafaka alan veya çocuk adına velayet sahibi | Nafaka ödeyen |
| Temel gerekçe | İhtiyaçların artması, paranın değer kaybı, ödeyenin gelirinin artması | Ödeyenin gelirinin düşmesi, alanın gelirinin artması |
| Başlıca deliller | Gider belgeleri, okul kayıtları, enflasyon verileri | İşten çıkış belgesi, sağlık raporu, gelir kayıtları |
| Karar ne zaman başlar? | Dava tarihinden itibaren | Dava tarihinden itibaren |
| Dava sürerken ödeme | Eski tutar ödenir | Eski tutar ödenmeye devam edilir |
Nafaka Artırım Davası Şartları
Artırımı Haklı Kılan Durumlar
- Paranın alım gücünün düşmesi.
- Çocuğun büyümesi ve okula başlaması.
- Özel okul, kurs veya tedavi gibi yeni giderler.
- Nafaka ödeyenin gelirinin belirgin biçimde artması.
- Nafaka alanın gelirinin azalması veya işini kaybetmesi.
Nafaka Ne Kadar Artırılır?
Tarafların gelirinde olağanüstü bir değişiklik yoksa Yargıtay uygulamasında ölçüt endekstir. Nafaka, üretici fiyat endeksindeki yıllık artış oranında yükseltilir. Amaç, ilk karardaki dengeyi korumaktır. Gelirde veya ihtiyaçta olağanüstü bir değişiklik varsa hâkim bu oranın üzerine çıkabilir.
Nafaka Azaltım Davası Şartları
Azaltımı Haklı Kılan Durumlar
- İşini kaybetme veya gelirde kalıcı düşüş.
- Çalışmayı engelleyen ciddi sağlık sorunu.
- Emeklilik nedeniyle gelirin azalması.
- Yeni doğan çocuk gibi ek bakım yükümlülükleri.
- Nafaka alanın düzenli bir işe girmesi veya gelirinin artması.
Mahkeme düşüşün gerçek ve kalıcı olup olmadığına bakar. Nafakadan kurtulmak için işten ayrılan veya gelirini gizleyen kişinin talebi reddedilir. Çocuk nafakasında hâkim daha temkinlidir. Çocuğun temel ihtiyaçlarının altına inen bir indirim yapılmaz.
Dava Nasıl Açılır?
- Delilleri toplayınGelir belgeleri, gider faturaları, okul ve sağlık kayıtları hazırlanır.
- Dilekçeyi hazırlayınDeğişen koşullar somut olarak anlatılır. Talep edilen yeni tutar açıkça yazılır.
- Davayı açınDava aile mahkemesinde açılır. Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
- Araştırma yapılırMahkeme tarafların ekonomik ve sosyal durumunu kolluk ve kurumlar aracılığıyla araştırır.
- Karar verilirYeni tutar dava tarihinden itibaren geçerli olur. Aradaki fark toplu olarak istenebilir.
Dava basit yargılama usulüne tabidir ve çoğu dosya birkaç duruşmada sonuçlanır. Harç, talep edilen yıllık fark üzerinden hesaplanır. Usul kuralları Hukuk Muhakemeleri Kanunu içinde yer alır.
Protokolle Belirlenen Nafaka Değiştirilebilir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanmada kararlaştırılan nafaka da artırılabilir veya azaltılabilir. Ancak mahkeme burada sözleşmeye bağlılık ilkesini gözetir. Protokolde artış oranı yazılmışsa ek artırım için koşullarda olağanüstü bir değişiklik aranır. Bu yüzden oran baştan doğru belirlenmelidir. Bakınız anlaşmalı boşanma protokolü.
Sık Yapılan Hatalar
- Dava açmadan ödemeyi kendiliğinden azaltmak.
- Geçmiş yıllar için fark istemek. Karar geriye yürümez.
- Gelecek yıllar için artış oranı talep etmemek.
- Gider ve gelir değişikliğini belgelememek.
- Karşı tarafın gelirinin araştırılmasını istememek.
Çocuk için ödenen nafakanın hesabı iştirak nafakası yazısında, eşler arasındaki nafaka yoksulluk nafakası yazısında anlatılmıştır. Büromuzun çalışma şekli için nafaka davası sayfasına bakabilirsiniz. Madde metinleri Türk Medeni Kanunu içinde yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka artırım davası ne zaman açılabilir?
Belirli bir süre şartı yoktur. Koşullar değiştiği anda açılabilir. Uygulamada önceki karardan sonra yeni bir gelişme olması aranır.
Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?
Kararda veya protokolde artış oranı yazıyorsa evet. Yazmıyorsa artış için dava açmak gerekir.
Nafaka hangi oranda artırılır?
Olağan durumlarda üretici fiyat endeksindeki yıllık artış oranı esas alınır. Olağanüstü değişiklik varsa hâkim daha yüksek bir tutar belirleyebilir.
İşsiz kalan kişi nafakayı ödemeyebilir mi?
Hayır. Ödemeyi kendiliğinden kesemez. Azaltım davası açmalı ve karar çıkana kadar mevcut tutarı ödemelidir.
Artırım kararı geçmişe yürür mü?
Hayır. Yeni tutar dava tarihinden itibaren geçerli olur. Dava tarihinden önceki dönem için fark istenemez.
Nafaka artırım ve azaltım davası ne kadar sürer?
Dosyaya göre değişir. Çoğu dava birkaç duruşmada, yaklaşık 6 ile 12 ay içinde sonuçlanır.
Nafaka alan kişi işe girerse nafaka azalır mı?
Geliri yoksulluğu ortadan kaldıracak düzeydeyse nafaka kaldırılabilir. Daha düşük bir gelir söz konusuysa azaltım istenebilir.
Av. Derya Gülseren AkgülBoşanma ve Aile Hukuku Avukatı, Osmangazi / Bursa
Bu içerik Av. Derya Gülseren Akgül tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kendisi tarafından kontrol edilmiştir. Mesleki çalışmalarını yalnızca boşanma ve aile hukuku alanında yürütür. Bursa aile mahkemelerinde nafaka artırım, azaltım ve kaldırma davalarını takip eder.
Yayın tarihi: 13 Ekim 2026. Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 176 ve 331, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Yargıtay uygulaması.
Randevu
Avukata Sor
Nafaka artırım ve azaltım davası, doğru belgelerle ve doğru zamanda açıldığında sonuç verir. Talebinizi veya savunmanızı Av. Derya Gülseren Akgül ile planlayabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Cumartesi-Pazar: Kapalı
16220 Osmangazi / Bursa
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye değildir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir.