Nafaka Türleri Nelerdir?
Nafaka türleri dört tanedir. Tedbir nafakası dava süresince eş ve çocuklar için ödenir. İştirak nafakası çocuğun bakım ve eğitim giderleri içindir. Yoksulluk nafakası boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe verilir. Yardım nafakası ise yakın hısımlar arasındadır.
- Tedbir nafakası: TMK m. 169 ve 197. Kusur aranmaz.
- İştirak nafakası: TMK m. 182. Çocuk ergin olana kadar.
- Yoksulluk nafakası: TMK m. 175. Kusuru daha ağır olmayan eşe.
- Yardım nafakası: TMK m. 364. Üstsoy, altsoy ve kardeşler arasında.
Bu Yazıda Neler Var?
Nafaka Nedir ve Nafaka Türleri Nelerdir?
Nafaka, bir kişinin geçimini veya bir çocuğun bakımını sağlamak için mahkeme kararıyla ödenen paradır. Bir ceza veya tazminat değildir. Amacı ihtiyacı karşılamaktır. Kanun, ihtiyacın kaynağına göre dört ayrı nafaka düzenler.
| Nafaka Türü | Kime Ödenir? | Kusur Aranır mı? | Ne Zaman Sona Erer? |
|---|---|---|---|
| Tedbir nafakası | Dava süresince eşe ve çocuklara | Hayır | Boşanma kararı kesinleşince |
| İştirak nafakası | Velayeti almayan ebeveynden çocuk için | Hayır | Çocuk ergin olunca. Eğitim sürüyorsa devam edebilir |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe | Evet. Talep eden daha ağır kusurlu olmamalı | Yeniden evlenme, ölüm veya mahkeme kararıyla |
| Yardım nafakası | Yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşe | Hayır | İhtiyaç veya ödeme gücü sona erince |
Tedbir Nafakası
Tedbir nafakası geçici bir önlemdir. Boşanma davası açılınca hâkim, eşin geçimi ve çocukların bakımı için gerekli önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Talep edilmesi şart değildir. Kusur incelenmez.
- Başlangıç: Kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir.
- Bitiş: Boşanma kararı kesinleşince sona erer. Yerini iştirak ve yoksulluk nafakası alır.
- Dava açmadan: Haklı sebeple ayrı yaşayan eş, boşanma davası açmadan da tedbir nafakası isteyebilir (TMK m. 197).
- Miktar: Tarafların gelirine ve ihtiyaçlara göre belirlenir.
İştirak Nafakası
İştirak nafakası çocuğun hakkıdır. Velayet kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (TMK m. 182). Kusurun önemi yoktur. Velayet düzeni için velayet davası sayfasına bakabilirsiniz.
- Süre: Çocuk 18 yaşını doldurana kadar ödenir.
- Eğitim: Çocuk ergin olduğunda eğitimi sürüyorsa bakım yükümlülüğü eğitim bitene kadar devam eder (TMK m. 328). Bu durumda talebi çocuk kendisi ileri sürer.
- Feragat: Ebeveyn, çocuğun nafaka hakkından kalıcı olarak vazgeçemez.
- Artırım: Çocuğun ihtiyaçları veya ebeveynin geliri değişirse yeniden belirlenir.
Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası eşler arasındadır. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eş, diğer eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilir.
- Talep edilmeliHâkim kendiliğinden hükmetmez. Boşanma davasında veya kesinleşmeden sonraki bir yıl içinde istenmelidir.
- Yoksulluğa düşmeBoşanma sonucunda geçimini sağlayamayacak duruma gelmek aranır. Asgari düzeyde gelir tek başına engel sayılmaz.
- KusurTalep eden eş, diğerinden daha ağır kusurlu olmamalıdır. Eşit kusurda nafaka istenebilir.
- Ödeme gücüNafaka, ödeyecek eşin mali gücüyle orantılı olmalıdır.
Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Sona Erer?
- Kendiliğinden: Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü.
- Mahkeme kararıyla: Nafaka alanın evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması.
- Mahkeme kararıyla: Yoksulluğun ortadan kalkması.
- Mahkeme kararıyla: Haysiyetsiz hayat sürmesi.
Yardım Nafakası
Yardım nafakası boşanmayla ilgili değildir. Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyuna, altsoyuna ve kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür (TMK m. 364). Kardeşlerin yükümlülüğü refah içinde olmalarına bağlıdır. Eğitimi süren ergin çocukların anne ve babadan istediği nafaka da uygulamada bu başlıkta görülür.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Nafaka türleri farklı olsa da miktar belirlenirken benzer ölçütler kullanılır. Kanunda sabit bir oran veya tutar yoktur. Gelirin belli bir yüzdesi kuralı uygulanmaz. Hâkim her dosyada ayrı değerlendirme yapar.
Dikkate Alınan Ölçütler
- Tarafların gelirleri ve mal varlıkları.
- Nafaka isteyenin zorunlu ihtiyaçları.
- Çocuğun yaşı, eğitim ve sağlık giderleri.
- Evlilik sırasındaki yaşam düzeyi.
- Ödeyecek tarafın diğer bakım yükümlülükleri.
- Ekonomik koşullar ve paranın alım gücü.
Mahkeme, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu kolluk aracılığıyla araştırır. Maaş bordrosu, banka kayıtları ve tapu bilgileri de istenir.
Nafakanın Artırılması, Azaltılması ve Kaldırılması
Nafaka kararı değişmez değildir. Bu kural tüm nafaka türleri için geçerlidir. Tarafların mali durumu değişirse veya hakkaniyet gerektirirse nafaka artırılabilir ya da azaltılabilir (TMK m. 176). Kararda yıllık artış oranı belirlenmişse nafaka her yıl kendiliğinden artar. Belirlenmemişse artırım davası açılır. Dava türleri için nafaka davası sayfasına bakabilirsiniz.
Nafaka Ödenmezse Ne Olur?
- İcra takibiNafaka kararı ilamdır. İcra dairesinde ilamlı takip başlatılır.
- Maaş ve mal hacziNafaka alacağı diğer alacaklara göre önceliklidir. Maaşa haciz konulabilir.
- ŞikâyetBorçlu yine ödemezse icra ceza mahkemesine şikâyet edilir.
- Tazyik hapsiMahkeme üç aya kadar tazyik hapsine karar verebilir. Borç ödenince hapis sona erer.
Tazyik hapsi İcra ve İflas Kanunu m. 344 içinde düzenlenmiştir. Şikâyet, aylık nafakanın ödenmediğinin öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.
Nafaka Türleri Anlaşmalı Boşanmada Nasıl Düzenlenir?
Eşler nafakayı protokolle serbestçe düzenleyebilir. Yoksulluk nafakasından açıkça vazgeçilebilir. İştirak nafakasını ise hâkim çocuğun yararına göre denetler. Yazım örnekleri anlaşmalı boşanma protokolü yazısında yer alır. Dava süresince nafaka için çekişmeli boşanma davası yazısına bakabilirsiniz. Süreler boşanma davası ne kadar sürer yazısında, kusurun etkisi evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazısında anlatılmıştır. Genel çerçeve Bursa boşanma avukatı rehberi yazısında anlatılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç çeşit nafaka vardır?
Dört nafaka türü vardır. Bunlar tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakasıdır.
Süresiz nafaka kalktı mı?
Anayasa Mahkemesi 2026 yılında “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Ancak iptal 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mevcut kural geçerlidir ve verilmiş nafakalar kendiliğinden sona ermez.
İştirak nafakası kaç yaşına kadar ödenir?
Kural olarak çocuk 18 yaşını doldurana kadar ödenir. Çocuğun eğitimi sürüyorsa anne ve babanın bakım yükümlülüğü eğitim bitene kadar devam eder.
Çalışan kadın yoksulluk nafakası alabilir mi?
Evet. Çalışmak tek başına engel değildir. Gelir, kişiyi yoksulluktan kurtaracak düzeyde değilse yoksulluk nafakasına hükmedilebilir.
Erkek nafaka alabilir mi?
Evet. Kanun cinsiyet ayrımı yapmaz. Şartları taşıyan erkek eş de yoksulluk nafakası isteyebilir. Velayet babadaysa anne iştirak nafakası öder.
Nafaka ödemeyen kişi hapse girer mi?
Şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Bu bir ceza değil, ödemeye zorlama tedbiridir. Borç ödenince sona erer.
Nafaka geriye dönük istenebilir mi?
Yoksulluk ve iştirak nafakası kural olarak dava veya talep tarihinden itibaren işler. Kesinleşmiş ve ödenmemiş nafaka alacakları ise icra yoluyla geriye dönük tahsil edilebilir.
Nafaka her yıl kendiliğinden artar mı?
Kararda veya protokolde artış oranı yazıyorsa evet. Yazmıyorsa artış için nafaka artırım davası açılması gerekir.
Av. Derya Gülseren AkgülBoşanma ve Aile Hukuku Avukatı, Osmangazi / Bursa
Bu içerik Av. Derya Gülseren Akgül tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kendisi tarafından kontrol edilmiştir. Mesleki çalışmalarını yalnızca boşanma ve aile hukuku alanında yürütür. Bursa aile mahkemelerinde tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası taleplerini, artırım ve kaldırma davalarını ve nafaka alacaklarının icra takibini yürütür.
Yayın tarihi: 11 Ekim 2026. Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 169, 175, 176, 182, 197, 328 ve 364, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 344 ile Anayasa Mahkemesi’nin 4 Haziran 2026 tarihli kararı.
Randevu
Avukata Sor
Hangi nafakayı isteyebileceğiniz, ne kadar süreyle alacağınız veya ödeyeceğiniz dosyanızın koşullarına bağlıdır. Nafaka talebinizi veya itirazınızı Av. Derya Gülseren Akgül ile değerlendirebilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Cumartesi – Pazar: Kapalı
16220 Osmangazi / Bursa
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye değildir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir.