Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, eşlerden ortak hayatı sürdürmelerinin beklenemeyeceği ölçüde ciddi bir geçimsizliğin bulunmasıdır (TMK m. 166/1). Halk arasında şiddetli geçimsizlik denir. Davacı, geçimsizliğe yol açan olayları ve karşı tarafın kusurunu ispatlar. Tamamen kusurlu eşin davası kabul edilmez.
- Dayanak: TMK m. 166/1 ve 166/2.
- Niteliği: Genel boşanma sebebi. Belirli bir olaya bağlı değildir.
- Süre: Dava açmak için süre sınırı yoktur.
- İspat: Tanık, yazışma, rapor ve resmî kayıtlar.
Bu Yazıda Neler Var?
- Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?
- Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Şartları
- Hangi Davranışlar Evlilik Birliğini Temelinden Sarsar?
- Kusur Durumu Davayı Nasıl Etkiler?
- Şiddetli Geçimsizlik Nasıl İspatlanır?
- Affedilen Olaylar ve Dava Açma Süresi
- Tazminat, Nafaka ve Velayete Etkisi
- Dava Reddedilirse Ne Olur?
- Sıkça Sorulan Sorular
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?
Kanun, hangi davranışların evliliği sarstığını tek tek saymaz. Bunu hâkimin takdirine bırakır. Bu nedenle sebep esnektir ve çok farklı olayları kapsar. Boşanma davalarının büyük bölümü bu maddeye dayanır.
Şiddetli geçimsizlik hukuki bir terim değildir. Günlük dilde aynı sebebi anlatır. Kanundaki diğer sebepler için boşanma nedenleri yazısına bakabilirsiniz.
Şiddetli Geçimsizlik Nedeniyle Boşanma Şartları
Hâkim üç şartı birlikte arar.
- Ciddi bir geçimsizlik olmalıSıradan tartışmalar yetmez. Olaylar evliliğin temelini sarsacak ağırlıkta olmalıdır.
- Ortak hayat çekilmez hale gelmeliEşlerden en az biri için evliliği sürdürmek beklenemez olmalıdır.
- Davacı tamamen kusurlu olmamalıDavalının az da olsa kusuru ispatlanmalıdır. Kendi kusuruna dayanarak boşanma istenemez.
Hangi Davranışlar Evlilik Birliğini Temelinden Sarsar?
Yargıtay kararlarında aşağıdaki davranışlar kusur olarak kabul edilmektedir. Liste sınırlı değildir.
Kabul Edilen Davranışlar
- Hakaret, küfür ve aşağılama.
- Fiziksel şiddet ve tehdit.
- Ekonomik şiddet. Eve bakmama, harçlık vermeme.
- Güven sarsıcı davranışlar ve sadakatsizlik.
- Eşin ailesine hakaret veya saygısızlık.
- Ailenin evliliğe müdahalesine sessiz kalma.
- İlgisizlik ve birlik görevlerini ihmal.
- Kumar, alkol veya madde bağımlılığı.
- Haklı sebep olmadan cinsel ilişkiden kaçınma.
- Eşin sırlarını başkalarına anlatma.
Tek Başına Yetmeyen Durumlar
- Fikir ayrılığı ve sıradan tartışmalar.
- Sevginin bitmesi.
- Karakter uyuşmazlığı iddiası.
- Somut olaya dayanmayan genel şikâyetler.
- Affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmış olaylar.
- Dava açıldıktan sonra yaşanan olaylar.
Kusur Durumu Davayı Nasıl Etkiler?
Bu davada kusur iki kez önem taşır. Önce davanın kabul edilip edilmeyeceğini belirler. Sonra tazminat ve nafakayı şekillendirir. Davacı daha ağır kusurluysa davalının itiraz hakkı doğar (TMK m. 166/2).
| Kusur Durumu | Boşanma | Tazminat |
|---|---|---|
| Davalı tamamen kusurlu | Dava kabul edilir | Davacı maddi ve manevi tazminat isteyebilir |
| Davalı daha ağır kusurlu | Dava kabul edilir | Az kusurlu davacı tazminat isteyebilir |
| Eşler eşit kusurlu | Dava kabul edilir | İki taraf da tazminat alamaz |
| Davacı daha ağır kusurlu | Davalı itiraz edebilir. İtiraz hakkın kötüye kullanılmasıysa yine boşanmaya karar verilir | Davalı tazminat isteyebilir |
| Davacı tamamen kusurlu | Dava reddedilir | Söz konusu olmaz |
İtirazın kötüye kullanılması şu anlama gelir. Davalı evliliği sürdürmek istemediği hâlde yalnızca karşı tarafı cezalandırmak için boşanmaya karşı çıkar. Evliliğin devamında korunmaya değer bir yarar kalmamışsa hâkim boşanmaya karar verir.
Şiddetli Geçimsizlik Nasıl İspatlanır?
Genel ifadeler yetmez. Her olay tarihi, yeri ve tanığıyla anlatılmalıdır. Hâkim somut olay arar.
Başlıca Deliller
- Tanık: Olayları gören veya duyan kişiler. Akrabalar da tanık olabilir.
- Yazışmalar: Hakaret ve tehdit içeren mesajlar.
- Darp raporu ve hastane kayıtları.
- Kolluk tutanakları ve savcılık dosyaları.
- Koruma kararları: 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbirler.
- Banka kayıtları: Ekonomik şiddet ve kumar iddialarında.
Delillerin sunulma zamanı ve yargılama aşamaları için çekişmeli boşanma davası yazısını okuyabilirsiniz. Şiddet varsa koruma tedbirleri dava beklenmeden istenebilir.
Affedilen Olaylar ve Dava Açma Süresi
Bu sebepte dava açmak için süre sınırı yoktur. Ancak iki noktaya dikkat edilmelidir. Affedilen veya uzun süre hoşgörüyle karşılanan olaylar kusur sayılmaz. Olaydan sonra evliliğin uzun süre sorunsuz devam etmesi af olarak yorumlanabilir. Bu yüzden ağır bir olaydan sonra beklemek ispatı zorlaştırır.
Tazminat, Nafaka ve Velayete Etkisi
- Maddi tazminat: Kusursuz veya az kusurlu eş, boşanma yüzünden zarar gören menfaatleri için ister (TMK m. 174/1).
- Manevi tazminat: Kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ister (TMK m. 174/2).
- Yoksulluk nafakası: Kusuru daha ağır olmayan eş isteyebilir. Bakınız nafaka davası.
- Velayet: Eşler arasındaki kusur velayeti doğrudan belirlemez. Ölçüt çocuğun yararıdır. Bakınız velayet davası.
Dava Reddedilirse Ne Olur?
Ret kararı kesinleştikten sonra bir yıl boyunca ortak hayat yeniden kurulamazsa eşlerden biri yeniden dava açabilir. Bu davada kusur aranmaz ve boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4). Eşler bu süreyi beklemeden anlaşırsa anlaşmalı boşanma davası yolu da açıktır.
Madde metnine Türk Medeni Kanunu üzerinden, emsal kararlara Yargıtay Karar Arama sayfasından ulaşabilirsiniz. Genel çerçeve için Bursa boşanma avukatı rehberi yazısına, büromuzun çalışma şekli için çekişmeli boşanma sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Şiddetli geçimsizlik ile evlilik birliğinin temelinden sarsılması aynı şey mi?
Evet. Şiddetli geçimsizlik halk arasındaki adıdır. Kanundaki karşılığı evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (TMK m. 166/1).
Şiddetli geçimsizlik davası ne kadar sürer?
Çekişmeli görüldüğü için ilk derecede çoğunlukla 1 ile 2 yıl sürer. İstinaf ve temyiz aşamaları bu süreye eklenir.
Sevgi bitti diye boşanma davası açılır mı?
Yalnızca sevginin bitmesi yeterli değildir. Evliliği çekilmez kılan somut olaylar ve karşı tarafın kusuru ispatlanmalıdır. Eşler anlaşırsa anlaşmalı boşanma mümkündür.
Eşim de ben de kusurluysak boşanabilir miyiz?
Evet. Eşit kusur hâlinde dava kabul edilir. Ancak iki taraf da tazminat alamaz.
Hakaret tek başına boşanma sebebi midir?
Ağır ve onur kırıcı hakaret evlilik birliğini temelinden sarsan bir davranıştır. Tanık veya yazışmayla ispatlanırsa boşanmaya karar verilebilir.
Ayrı yaşamak boşanma sebebi mi?
Tek başına hayır. Ayrı yaşamaya yol açan olaylar ve kusur ispatlanmalıdır. Reddedilen bir davadan sonra bir yıl ayrı yaşama ise başlı başına boşanma sebebidir.
Dava açıldıktan sonraki olaylar dikkate alınır mı?
Kural olarak hayır. Hâkim dava tarihine kadarki olayları değerlendirir. Sonraki olaylar ancak yeni bir davanın konusu olabilir.
Av. Derya Gülseren AkgülBoşanma ve Aile Hukuku Avukatı, Osmangazi / Bursa
Bu içerik Av. Derya Gülseren Akgül tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kendisi tarafından kontrol edilmiştir. Mesleki çalışmalarını yalnızca boşanma ve aile hukuku alanında yürütür. Bursa aile mahkemelerinde evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayalı boşanma davalarını, kusur ispatını ve tazminat taleplerini takip eder.
Yayın tarihi: 10 Ekim 2026. Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166 ve 174 ile Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uygulaması.
Randevu
Avukata Sor
Şiddetli geçimsizlik davasında sonucu olayların kendisi değil, nasıl anlatıldığı ve ispatlandığı belirler. Dosyanızdaki olayları ve delilleri Av. Derya Gülseren Akgül ile değerlendirebilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Cumartesi – Pazar: Kapalı
16220 Osmangazi / Bursa
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye değildir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir.