Nafaka tek bir kavram değildir. Dava süresince ödenen tedbir nafakası, boşanmadan sonra eşe bağlanan yoksulluk nafakası, çocuk için ödenen iştirak nafakası ve akrabalar arasındaki yardım nafakası; koşulları, süresi ve sona erme biçimi birbirinden farklı dört ayrı kurumdur.
Hangi nafakanın, hangi tarihten itibaren ve ne miktarda isteneceği dava dilekçesinde açıkça yazılmalıdır. Talep edilmeyen nafakaya hâkim kural olarak kendiliğinden hükmetmez; tek istisna dava süresince alınan geçici önlemlerdir. Boşanma sürecinin bütünü için Bursa boşanma avukatı sayfama bakabilirsiniz.
Dört nafaka türü
Dava süresince ödenir. Hâkim, talep olmasa da eşlerin barınması ve geçimi için gereken önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169).
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla süresiz olarak bağlanabilir (TMK m.175).
Velayeti almayan ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılma payıdır (TMK m.182).
Altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olana ödenir (TMK m.364). Boşanmadan bağımsızdır.
Nafakada sabit bir tarife yoktur. Hâkim; tarafların gelir ve giderlerini, sosyal ve ekonomik durum araştırmasını, çocuğun yaşını, eğitim düzeyini ve özel ihtiyaçlarını değerlendirerek hakkaniyete uygun bir miktar belirler. Ödeme gücü olmayan bir tarafa gerçekçi olmayan bir yük bindirilmesi, kararın uygulanabilirliğini ortadan kaldırır.
Kararda yıllık artış oranının yazılması, sonradan açılacak artırım davalarının çoğunu baştan önler. Uygulamada tüketici fiyat endeksi oranında artış kaydı sık tercih edilir; anlaşmalı boşanma protokolünde de bu kayıt konulabilir.
Nafaka kararı kalıcı değildir. Tarafların ekonomik durumu ya da çocuğun ihtiyaçları değiştiğinde nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması istenebilir (TMK m.176). Yoksulluk nafakası; nafaka alanın yeniden evlenmesi, evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde kaldırılabilir.
İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasıyla sona erer; ancak çocuk eğitimine devam ediyorsa eğitim süresince yardım nafakası gündeme gelebilir.
Nafaka ilamı icra takibine konulabilir; birikmiş nafaka alacağı için haciz yoluna gidilir. Ayrıca nafaka yükümlülüğünü yerine getirmeyen borçlu hakkında icra mahkemesinde şikâyet yoluyla tazyik hapsi istenebilir (İİK m.344). Bu, cezalandırma değil ödemeye zorlama amacı taşır; borç ödendiğinde sona erer.
Takip ve şikâyet süreleri bakımından gecikmemek önemlidir; birikmiş alacağın tamamının tahsili, düzenli takip edilen dosyalarda daha kolaydır.
Hangi nafakanın hangi tarihten itibaren isteneceği, sonradan telafisi güç bir ayrıntıdır.
Evet. Hâkim dava süresince barınma ve geçime ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m.169). Yine de tedbir nafakası talebinin dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi uygun olur.
Kanun süresiz bağlanabileceğini öngörür (TMK m.175). Ancak nafaka alanın yeniden evlenmesi, evli gibi yaşaması ya da yoksulluğunun ortadan kalkması hâlinde kaldırılması istenebilir (TMK m.176).
Sabit bir tarife yoktur. Tarafların gelir ve giderleri, sosyal ve ekonomik durum araştırması, çocuğun yaşı ve ihtiyaçları değerlendirilerek hakkaniyete uygun bir miktar belirlenir.
Kararda artış kaydı varsa kendiliğinden artar; yoksa artırım davası açılması gerekir. Bu nedenle karara ya da protokole yıllık artış oranının yazılması önerilir.
İştirak nafakası kural olarak erginlikle sona erer. Çocuk eğitimine devam ediyorsa, koşulları varsa yardım nafakası talep edilebilir (TMK m.364).
İlam icra takibine konulur; birikmiş alacak için haciz istenebilir. Ayrıca nafaka yükümlülüğünü yerine getirmeyen borçlu hakkında icra mahkemesinde tazyik hapsi talep edilebilir (İİK m.344).
Pazartesi – Cuma: 09:00 – 18:00
Cumartesi – Pazar: Kapalı
Demirtaşpaşa Mah. Ankara Yolu Cd. Tüze Plaza No:36 Kat:4 D:10/A
16220 Osmangazi / Bursa
