Çekişmeli Boşanma Davası Nedir?
Çekişmeli boşanma davası, eşlerin boşanmada veya boşanmanın sonuçlarında anlaşamadığı durumda açılan davadır. Davacı, kanundaki bir boşanma sebebini ve karşı tarafın kusurunu delillerle ispatlar. İlk derece yargılaması çoğunlukla 1-2 yıl sürer.
- Dayanak: TMK m. 161-166 arasındaki boşanma sebepleri.
- Mahkeme: Aile mahkemesi.
- Deliller: Tanık, yazışma, kayıt, rapor ve resmî belgeler.
- Süre: İlk derecede 1-2 yıl. Kanun yollarıyla daha uzun.
Bu Yazıda Neler Var?
- Çekişmeli Boşanma Davası Nedir?
- Çekişmeli Boşanma Davası Hangi Sebeplerle Açılır?
- Çekişmeli Boşanma Davası Süreci
- Çekişmeli Boşanma Davasında Deliller
- Dava Sürerken Alınan Geçici Önlemler
- Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
- Mahkeme Hangi Konularda Karar Verir?
- Çekişmeli Dava Anlaşmalı Boşanmaya Dönebilir mi?
- Sıkça Sorulan Sorular
Çekişmeli Boşanma Davası Nedir?
Çekişmeli boşanma davası, tek bir eşin isteğiyle açılabilir. Karşı tarafın rızası aranmaz. Eşler boşanmak istese bile velayet, nafaka veya tazminatta uzlaşamıyorsa dava yine çekişmeli görülür.
Bu davada hâkim tanık dinler, delil toplar ve kusuru belirler. Tarafların anlaştığı anlaşmalı boşanma davası ise tek duruşmada biter. Aradaki fark süre, masraf ve yıpranma olarak hissedilir.
Çekişmeli Boşanma Davası Hangi Sebeplerle Açılır?
Kanun altı sebep sayar. Davacı bunlardan birine veya birkaçına birlikte dayanabilir.
Boşanma Sebepleri
- Zina: TMK m. 161.
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış: TMK m. 162.
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme: TMK m. 163.
- Terk: TMK m. 164.
- Akıl hastalığı: TMK m. 165.
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması: TMK m. 166. Uygulamada en sık kullanılan sebeptir.
Çekişmeli Boşanma Davası Süreci
Yargılama yazılı usule tabidir. Aşamalar sırayla ilerler ve her aşamanın kendi süresi vardır.
- Dava dilekçesiOlaylar, deliller ve talepler yazılır. Harç ve gider avansı yatırılır.
- Tensip ve tebligatMahkeme dosyayı inceler. Dilekçe davalıya tebliğ edilir.
- Cevap ve karşı dilekçelerDavalı iki hafta içinde cevap verir. Ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri sunulur.
- Ön inceleme duruşmasıHâkim uyuşmazlık noktalarını belirler. Tarafları sulhe teşvik eder.
- TahkikatTanıklar dinlenir. Kayıtlar getirtilir. Gerekirse uzman raporu alınır.
- Sözlü yargılama ve kararTaraflar son beyanlarını sunar. Hâkim boşanma ve ferî talepler hakkında karar verir.
- İstinaf ve temyizKarara karşı iki hafta içinde istinafa gidilebilir. İstinaf kararına karşı temyiz yolu açıktır.
Çekişmeli Boşanma Davasında Deliller
Boşanma davasında iddia eden ispatlar. Hâkim delilleri serbestçe değerlendirir. Tek bir delil yerine birbirini destekleyen deliller sonuç verir.
Kullanılabilen Deliller
- Tanık: Olayları bizzat gören veya duyan kişiler.
- Yazışmalar: Mesaj, e-posta ve sosyal medya paylaşımları.
- Resmî kayıtlar: Banka, otel, telefon görüşme dökümleri. Mahkeme aracılığıyla istenir.
- Raporlar: Darp raporu, hastane kayıtları.
- Kolluk ve savcılık dosyaları: Şikâyetler ve 6284 sayılı Kanun kararları.
- Sosyal inceleme raporu: Velayet için uzman görüşü.
Hukuka Aykırı Deliller
- Eşin telefonuna casus yazılım kurmak.
- Gizlice ve sürekli biçimde ses kaydı almak.
- Şifre kırarak hesaplara girmek.
- Araca takip cihazı yerleştirmek.
- Bu yollarla elde edilen deliller hükme esas alınmaz (HMK m. 189/2).
- Ayrıca özel hayata karşı suç oluşturabilir.
Deliller dilekçeler aşamasında bildirilir. Sonradan delil göstermek kural olarak mümkün değildir. Usul kuralları 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu içinde düzenlenmiştir.
Dava Sürerken Alınan Geçici Önlemler
Dava açılınca hâkim, gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Bu önlemler karar kesinleşene kadar geçerlidir.
- Tedbir nafakası: Eş ve çocuklar için dava boyunca ödenir. Ayrıntı için nafaka davası sayfasına bakın.
- Geçici velayet: Çocuğun dava süresince kimde kalacağı belirlenir. Bakınız velayet davası.
- Konutun kullanımı: Ortak konutta kimin kalacağına karar verilir.
- Aile konutu şerhi: Konutun satılmasını önlemek için tapuya şerh konur (TMK m. 194).
- Koruma kararı: Şiddet veya tehdit varsa koruma tedbirleri istenir.
Çekişmeli Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Çekişmeli boşanma davası ilk derece mahkemesinde çoğunlukla 1 ile 2 yıl arasında sonuçlanır. İstinaf ve temyiz aşamaları bu süreye eklenir.
| Aşama | Olağan Süre |
|---|---|
| Dava açılması ve tebligat | 2-8 hafta |
| Dilekçelerin tamamlanması | 2-4 ay |
| Ön inceleme duruşması | 1-3 ay |
| Tahkikat ve tanık dinlenmesi | 6-18 ay |
| Gerekçeli kararın yazılması | 1-2 ay |
| İstinaf incelemesi | 6-18 ay |
| Temyiz incelemesi | 6-24 ay |
Süreler mahkemenin iş yüküne göre değişir. Kesin bir süre taahhüt edilemez.
Süreyi Uzatan Etkenler
- Davalının adresinin bulunamaması veya yurt dışında olması.
- Tanıkların başka şehirlerde dinlenmesi.
- Velayet için uzman raporu beklenmesi.
- Ziynet ve tazminat taleplerinde bilirkişi incelemesi.
- Tarafların duruşmalara mazeret bildirmesi.
Mahkeme Hangi Konularda Karar Verir?
Hâkim yalnızca boşanmaya karar vermez. Boşanmanın sonuçlarını da hükme bağlar.
- Kusur: Hangi eşin ne oranda kusurlu olduğu belirlenir. Tazminat ve nafaka buna göre şekillenir.
- Velayet ve kişisel ilişki: Ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
- Nafaka: İştirak ve yoksulluk nafakası.
- Maddi ve manevi tazminat: Kusursuz veya az kusurlu eş lehine (TMK m. 174).
- Mal paylaşımı: Çoğu zaman ayrı bir davada görülür. Bakınız mal rejiminin tasfiyesi.
Çekişmeli Dava Anlaşmalı Boşanmaya Dönebilir mi?
Evet. Eşler yargılamanın herhangi bir aşamasında anlaşıp protokol sunabilir. Evlilik en az bir yıl sürmüşse hâkim tarafları dinler ve aynı duruşmada karar verebilir. Bu yol hem süreyi hem masrafı ciddi biçimde azaltır. Sürecin genel çerçevesi için Bursa boşanma avukatı rehberi yazısına, büromuzun çalışma şekli için çekişmeli boşanma sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Çekişmeli boşanma davası kaç celsede biter?
Dosyaya göre değişir. Çoğu dava ön inceleme dahil 4 ile 6 duruşmada sonuçlanır. Tanık sayısı ve rapor ihtiyacı duruşma sayısını artırır.
Çekişmeli boşanma davasında duruşmaya gitmek zorunlu mu?
Avukatınız varsa her duruşmaya katılmanız gerekmez. Avukatınız yoksa duruşmaları takip etmezseniz dosya işlemden kaldırılabilir.
Eşim boşanmak istemiyorsa boşanabilir miyim?
Evet. Çekişmeli boşanma davası için karşı tarafın rızası gerekmez. Boşanma sebebini ve eşinizin kusurunu ispatlamanız yeterlidir.
Çekişmeli boşanma davasında tanık şart mı?
Kanunen şart değildir. Ancak evlilik içindeki olaylar çoğunlukla tanıkla ispatlanır. Yakın akrabalar da tanıklık yapabilir.
WhatsApp mesajları delil olur mu?
Hukuka uygun elde edilmişse evet. Kendi telefonunuzdaki yazışmalar delil olarak sunulabilir. Eşinizin telefonundan gizlice alınan kayıtlar ise hukuka aykırı sayılabilir.
Dava sürerken nafaka alabilir miyim?
Evet. Hâkim dava boyunca eş ve çocuklar için tedbir nafakasına hükmeder. Tedbir nafakasında kusur aranmaz.
Çekişmeli boşanma davası reddedilirse ne olur?
Karar kesinleştikten sonra bir yıl boyunca ortak hayat yeniden kurulmazsa eşlerden biri yeniden dava açabilir. Bu durumda boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4).
Av. Derya Gülseren AkgülBoşanma ve Aile Hukuku Avukatı, Osmangazi / Bursa
Bu içerik Av. Derya Gülseren Akgül tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kendisi tarafından kontrol edilmiştir. Mesleki çalışmalarını yalnızca boşanma ve aile hukuku alanında yürütür. Bursa aile mahkemelerinde çekişmeli boşanma davası, delil yönetimi, tedbir talepleri ve istinaf başvurularını takip eder.
Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uygulaması.
Randevu
Avukata Sor
Çekişmeli boşanma davası, dilekçe aşamasında yapılan hatayı sonradan affetmez. Delillerinizi ve taleplerinizi dava açmadan önce Av. Derya Gülseren Akgül ile planlayabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Cumartesi – Pazar: Kapalı
16220 Osmangazi / Bursa
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye değildir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir.