İştirak Nafakası Nasıl Hesaplanır?
İştirak nafakası sabit bir formülle hesaplanmaz. Hâkim önce çocuğun aylık bakım, eğitim ve sağlık giderlerini belirler. Sonra bu gideri anne ve babanın gelirleri oranında paylaştırır. Velayeti almayan ebeveyn kendi payını aylık nafaka olarak öder (TMK m. 182).
- Dayanak: TMK m. 182, 327, 328, 330 ve 331.
- Ölçüt: Çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin ödeme gücü.
- Süre: Çocuk 18 yaşını doldurana kadar.
- Artış: Kararda oran yazıyorsa her yıl kendiliğinden artar.
Bu Yazıda Neler Var?
İştirak Nafakası Nedir?
İştirak nafakası halk arasında çocuk nafakası olarak bilinir. Boşanmadan sonra çocuk bir ebeveynle yaşar. Diğer ebeveynin bakım yükümlülüğü ise sona ermez. Bu yükümlülük para olarak yerine getirilir.
Temel Özellikler
- Nafaka çocuğun hakkıdır. Velayet sahibi ebeveyn çocuk adına ister.
- Boşanmadaki kusur hiçbir etki doğurmaz.
- Hâkim talep olmasa bile kendiliğinden hükmedebilir.
- Ebeveyn bu haktan çocuk adına kalıcı olarak vazgeçemez.
- Anne de baba da yükümlü olabilir. Belirleyici olan velayetin kimde olduğudur.
İştirak Nafakası Nasıl Hesaplanır?
Kanunda oran veya tarife yoktur. İnternetteki “maaşın yüzde 25’i” gibi bilgiler bağlayıcı değildir. Hâkim üç adımda sonuca ulaşır.
- Çocuğun giderleri belirlenirBeslenme, giyim, barınma payı, okul, servis, kurs, sağlık ve sosyal giderler toplanır.
- Ebeveynlerin ödeme gücü araştırılırMaaş bordrosu, banka kayıtları, tapu ve araç bilgileri incelenir. Kolluk aracılığıyla sosyal ve ekonomik durum araştırması yapılır.
- Gider paylaştırılırÇocuğun gideri, ebeveynlerin gelirleri oranında bölünür. Velayet sahibinin fiilen verdiği bakım emeği de hesaba katılır.
Örnek İştirak Nafakası Hesabı
Aşağıdaki tablo temsilî bir örnektir. Sekiz yaşında, devlet okuluna giden bir çocuk için aylık giderleri gösterir. Tutarlar yalnızca yöntemi anlatmak içindir.
| Gider Kalemi | Aylık Tutar |
|---|---|
| Beslenme | 7.000 TL |
| Giyim ve kişisel bakım | 2.500 TL |
| Barınma ve fatura payı | 5.000 TL |
| Okul, kırtasiye ve servis | 3.500 TL |
| Kurs ve sosyal etkinlik | 2.000 TL |
| Sağlık | 1.000 TL |
| Toplam | 21.000 TL |
Annenin aylık geliri 40.000 TL, babanın geliri 60.000 TL olsun. Toplam gelirde babanın payı yüzde 60’tır. Çocuğun 21.000 TL’lik giderinde babaya düşen kısım yaklaşık 12.600 TL eder. Hâkim bu rakamı başlangıç noktası olarak alır. Sonra babanın kira ve diğer bakım yükümlülüklerine, annenin günlük bakım emeğine bakarak tutarı hakkaniyete göre belirler.
Hâkim Hangi Ölçütlere Bakar?
Çocuk Yönünden
- Yaşı ve gelişim dönemi.
- Okul türü ve eğitim giderleri.
- Sağlık durumu ve özel ihtiyaçları.
- Evlilik sırasındaki yaşam düzeyi.
- Varsa çocuğun kendi geliri.
Ebeveynler Yönünden
- Düzenli gelir ve ek kazançlar.
- Mal varlığı ve kira geliri.
- Kira ve kredi gibi zorunlu giderler.
- Bakmakla yükümlü olunan diğer kişiler.
- Velayet sahibinin bakım emeği.
İştirak Nafakası Kaç Yaşına Kadar Ödenir?
- Kural: Çocuk 18 yaşını doldurunca kendiliğinden sona erer.
- Erken bitiş: Çocuk mahkeme kararıyla ergin kılınırsa veya evlenirse sona erer.
- Eğitim sürüyorsa: Anne ve babanın bakım borcu eğitim bitene kadar devam eder (TMK m. 328). Ancak bu durumda ergin çocuk kendi adına yardım nafakası davası açar.
- Velayet değişirse: Nafaka yükümlüsü de değişir. Roller tersine döner.
Ne Zaman Başlar ve Nasıl İstenir?
Dava süresince çocuk için tedbir nafakası ödenir. Boşanma kararı kesinleşince tedbir nafakası iştirak nafakasına dönüşür. Talep boşanma davasında ileri sürülür. Boşanmadan sonra da her zaman ayrı dava açılabilir. Yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri aile mahkemesidir. Velayet düzeni için velayet davası sayfasına bakabilirsiniz.
İştirak Nafakası Her Yıl Artar mı?
Kararda veya protokolde artış oranı yazıyorsa nafaka her yıl kendiliğinden artar. Uygulamada üretici veya tüketici fiyat endeksi esas alınır. Oran yazmıyorsa artış için dava açmak gerekir. Çocuğun okula başlaması veya özel bir sağlık gideri de artırım sebebidir. Ödeyen ebeveynin geliri ciddi biçimde düşerse azaltım istenebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Çocuk Nafakası
Eşler tutarı protokolde serbestçe kararlaştırabilir. Ancak hâkim bu maddeyi çocuğun yararına göre denetler ve yetersiz bulursa değiştirilmesini ister. “Nafaka istemiyorum” beyanı çocuğu bağlamaz. Koşullar değişince nafaka yeniden istenebilir. Yazım örnekleri anlaşmalı boşanma protokolü yazısında, diğer nafaka çeşitleri nafaka türleri yazısında yer alır. Eşler arasındaki nafaka için yoksulluk nafakası yazısına, büromuzun çalışma şekli için nafaka davası sayfasına bakabilirsiniz. Madde metinleri Türk Medeni Kanunu içinde yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
İştirak nafakası maaşın yüzde kaçıdır?
Kanunda belirli bir oran yoktur. Hâkim çocuğun giderlerini ve ebeveynlerin gelirlerini karşılaştırarak her dosyada ayrı bir tutar belirler.
İştirak nafakası kaç yaşına kadar ödenir?
Çocuk 18 yaşını doldurana kadar ödenir. Eğitimi süren ergin çocuk, anne ve babasından ayrıca yardım nafakası isteyebilir.
Anne iştirak nafakası öder mi?
Evet. Velayet babaya verilmişse anne, gücü oranında çocuğun giderlerine katılır.
İşsiz baba nafaka öder mi?
Evet. İşsizlik yükümlülüğü kaldırmaz. Hâkim kişinin çalışma gücüne göre en azından asgari bir nafaka belirler.
Çocuğu göremeyen ebeveyn nafakayı kesebilir mi?
Hayır. Nafaka ve kişisel ilişki birbirinden bağımsızdır. Görüşme engelleniyorsa bunun için ayrı hukuki yollara başvurulur.
İştirak nafakasından feragat edilebilir mi?
Ebeveyn çocuğun nafaka hakkından kalıcı olarak vazgeçemez. Protokolde istenmemiş olsa bile koşullar değişince talep edilebilir.
İki çocuk için nafaka nasıl belirlenir?
Her çocuk için ayrı ayrı belirlenir. Çocukların yaşı ve ihtiyaçları farklıysa tutarlar da farklı olabilir.
Av. Derya Gülseren AkgülBoşanma ve Aile Hukuku Avukatı, Osmangazi / Bursa
Bu içerik Av. Derya Gülseren Akgül tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kendisi tarafından kontrol edilmiştir. Mesleki çalışmalarını yalnızca boşanma ve aile hukuku alanında yürütür. Bursa aile mahkemelerinde iştirak nafakası taleplerini, artırım ve azaltım davalarını ve nafaka alacaklarının takibini yürütür.
Yayın tarihi: 12 Ekim 2026. Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182, 327, 328, 330 ve 331 ile Yargıtay uygulaması.
Randevu
Avukata Sor
İştirak nafakası davasında sonucu, çocuğun giderlerinin ve karşı tarafın gerçek gelirinin doğru belgelenmesi belirler. Hesabınızı Av. Derya Gülseren Akgül ile birlikte çıkarabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Cumartesi-Pazar: Kapalı
16220 Osmangazi / Bursa
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye değildir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir.