Ortak Velayet Türkiye’de Mümkün mü?
Evet. Ortak velayet Türk Medeni Kanunu’nda açıkça düzenlenmemiştir. Ancak Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2017 yılında bu modelin Türk kamu düzenine aykırı olmadığına karar vermiştir. Dayanak, Türkiye’nin 2016’da onayladığı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol’dür. Eşler anlaşır ve çocuğun yararı uygun düşerse hâkim bu yönde karar verebilir.
- Dayanak: AİHS Ek 7 No’lu Protokol m. 5 ve Anayasa m. 90.
- Yargıtay: 2017’den beri kamu düzenine aykırı görmüyor.
- Şart: Ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun üstün yararı.
- Sona erme: Koşullar değişirse dava yoluyla.
Bu Yazıda Neler Var?
Ortak Velayet Nedir?
Ortak velayet, boşanmadan sonra da çocuğa ilişkin temel kararların anne ve baba tarafından birlikte alınmasıdır. Çocuğun iki evde eşit süre kalması anlamına gelmez. Çocuk çoğunlukla bir ebeveynle yaşar. Eğitim, sağlık, yerleşim yeri ve yurt dışı gibi önemli konularda ise iki ebeveynin onayı gerekir.
| Konu | Tek Velayet | Ortak Velayet |
|---|---|---|
| Karar yetkisi | Velayet sahibi ebeveyn | Anne ve baba birlikte |
| Çocuğun yaşadığı yer | Velayet sahibinin yanı | Protokolde belirlenen ebeveynin yanı |
| Okul ve sağlık kararları | Velayet sahibi tek başına | Birlikte karar |
| Pasaport ve yurt dışı | Velayet sahibinin onayı | İki ebeveynin onayı |
| Diğer ebeveynin konumu | Görüşme hakkı ve nafaka | Karar ortağı |
| Nafaka | Velayeti almayan öder | Giderler anlaşmaya göre paylaşılır |
Ortak Velayet Türkiye’de Mümkün mü?
Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik sürerken velayet birlikte kullanılır. Boşanmada ise hâkim velayeti eşlerden birine verir (TMK m. 336). Kanun metni ortak velayetten söz etmez. Bu nedenle uzun yıllar boyunca bu yöndeki talepler reddedildi.
Durum 2016’da değişti. Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol’ü onayladı. Protokolün 5. maddesi, eşlerin evliliğin sona ermesi hâlinde de çocuklarıyla ilişkilerinde eşit hak ve sorumluluğa sahip olduğunu düzenler. Anayasa’nın 90. maddesine göre temel haklara ilişkin uluslararası sözleşmeler kanunlarla çelişirse sözleşme hükmü uygulanır.
Yargıtay’ın Ortak Velayet Görüşü
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2017 yılında yön değiştiren bir karar verdi. Kararın özü şudur.
Kararın Temel Tespitleri
- Ortak velayet Türk kamu düzenine açıkça aykırı değildir.
- Türk toplumunun temel yapısını ve temel çıkarlarını ihlal etmez.
- 7 No’lu Protokol iç hukukun parçasıdır ve doğrudan uygulanır.
- Yabancı mahkemelerin bu yöndeki kararları Türkiye’de tanınabilir.
- Her dosyada ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
Bu karardan sonra ilk derece mahkemeleri de bu yönde karar vermeye başladı. Uygulama bugün yerleşmiştir. Emsal kararlara Yargıtay Karar Arama sayfasından ulaşılabilir.
Ortak Velayet Şartları
- Ebeveynlerin ortak talebiUygulamada mahkemeler iki ebeveynin de bu düzeni istemesini arar. Bir tarafın karşı çıktığı dosyalarda talep çoğunlukla reddedilir.
- İletişim ve iş birliğiAnne ve baba çocuk konusunda sağlıklı biçimde konuşabilmelidir. Sürekli çatışma hâlinde ortak karar alınamaz.
- Çocuğun üstün yararıDüzen çocuğun gelişimine uygun olmalıdır. Hâkim bunu uzman raporuyla denetler.
- Uygulanabilir bir planÇocuğun kimde kalacağı, görüşme düzeni ve giderlerin paylaşımı açıkça belirlenmelidir.
Protokolde Nasıl Yazılır?
Bu düzen en çok anlaşmalı boşanmada kurulur. Protokol ne kadar ayrıntılı olursa ileride o kadar az sorun çıkar.
Protokolde Bulunması Gerekenler
- Çocuğun yerleşim yeri. Hangi ebeveynle yaşayacağı.
- Diğer ebeveynle geçirilecek günler ve tatiller.
- Okul seçimi ve değişikliği için karar usulü.
- Sağlık kararları ve acil durum yetkisi.
- Yurt dışına çıkış ve pasaport işlemleri.
- Bakım ve eğitim giderlerinin paylaşımı.
- Anlaşmazlık hâlinde izlenecek yol.
Hâkim protokolü çocuğun yararına göre inceler ve gerekirse değişiklik ister. Yazım ilkeleri anlaşmalı boşanma protokolü yazısında, sürecin tamamı anlaşmalı boşanma davası yazısında anlatılmıştır.
Çekişmeli Boşanmada Durum
Kuramsal olarak mümkündür ama uygulamada nadirdir. Eşler boşanmanın kendisinde bile anlaşamıyorsa çocuk hakkında birlikte karar almaları beklenmez. Mahkemeler bu dosyalarda velayeti tek ebeveyne verir. Ölçütler velayet davası yazısında anlatılmıştır. Yargılama sırasında eşler anlaşırsa bu seçenek yine gündeme gelebilir.
Nafaka Nasıl Düzenlenir?
Ortak velayet nafakayı kendiliğinden kaldırmaz. Çocuk fiilen bir ebeveynle yaşıyorsa diğeri giderlere katılır. Gelirler arasında belirgin fark varsa hâkim nafakaya hükmedebilir. Eşler giderleri protokolde paylaştırabilir. Hesap yöntemi iştirak nafakası yazısında yer alır.
Ortak Velayet Nasıl Sona Erer?
Ortak velayet de kesin hüküm oluşturmaz. Ebeveynler arasındaki iş birliği bozulursa veya düzen çocuğa zarar vermeye başlarsa taraflardan biri dava açabilir. Mahkeme velayeti tek ebeveyne verir. Usul velayetin değiştirilmesi davası yazısında anlatılmıştır. Büromuzun çalışma şekli için velayet ve kişisel ilişki sayfasına bakabilirsiniz. Kanun metni Türk Medeni Kanunu içinde yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’de ortak velayet var mı?
Evet. Kanunda açık hüküm yoktur. Ancak Yargıtay 2017’den beri bu modeli kamu düzenine aykırı görmemekte ve mahkemeler bu yönde karar vermektedir.
Eşlerin anlaşması şart mı?
Uygulamada evet. Mahkemeler iki ebeveynin de talep etmesini ve iş birliği yapabilmesini arar.
Ortak velayette çocuk kimde kalır?
Çoğunlukla bir ebeveynin yanında kalır. Diğer ebeveynle geçireceği günler protokolde belirlenir. Eşit süreli kalma zorunlu değildir.
Ortak velayette nafaka ödenir mi?
Ödenebilir. Çocuğun yanında kalmadığı ebeveyn, gücü oranında giderlere katılır. Eşler paylaşımı protokolle belirleyebilir.
Çocuk yurt dışına nasıl çıkar?
Kural olarak iki ebeveynin de onayı gerekir. Protokolde bu konuda açık bir düzenleme yapılması önerilir.
Sonradan tek velayete dönülebilir mi?
Evet. Koşullar değişirse veya ebeveynler anlaşamaz hale gelirse dava açılarak velayet tek ebeveyne verilebilir.
Boşandıktan sonra ortak velayete geçilebilir mi?
Evet. Ebeveynler anlaşırsa velayetin yeniden düzenlenmesi için mahkemeye başvurabilir. Hâkim çocuğun yararına uygun bulursa bu yönde karar verir.
Av. Derya Gülseren AkgülBoşanma ve Aile Hukuku Avukatı, Osmangazi / Bursa
Bu içerik Av. Derya Gülseren Akgül tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kendisi tarafından kontrol edilmiştir. Mesleki çalışmalarını yalnızca boşanma ve aile hukuku alanında yürütür. Bursa aile mahkemelerinde ortak velayet protokollerinin hazırlanması, velayet davaları ve velayetin değiştirilmesi talepleri üzerinde çalışır.
Yayın tarihi: 16 Ekim 2026. Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 182 ve 336, Anayasa m. 90, AİHS Ek 7 No’lu Protokol m. 5 ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uygulaması.
Randevu
Avukata Sor
Ortak velayet, iyi yazılmış bir protokolle işler. Eksik bırakılan her konu ileride anlaşmazlığa dönüşebilir. Protokolünüzü Av. Derya Gülseren Akgül ile birlikte hazırlayabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Cumartesi-Pazar: Kapalı
16220 Osmangazi / Bursa
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye değildir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir.