Katılma Alacağı ve Katkı Payı Alacağı Davası Nedir?
Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejiminde her eşin, diğer eşin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısı üzerinde sahip olduğu kanuni alacaktır (TMK m. 231 ve 236). Katkı ispatı gerekmez. Katkı payı alacağı ise 2002 öncesi mal ayrılığı döneminde bir eşin diğerinin malına yaptığı ve ispatladığı katkının karşılığıdır. 2002 sonrası aynı talep değer artış payı adını alır (TMK m. 227). İki dava da aile mahkemesinde görülür ve boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıl içinde açılır.
- Katılma alacağı: Artık değerin yarısı. Katkı ispatı aranmaz.
- Katkı payı ve değer artış payı: Yapılan katkı ispatlanır. Katkı oranında alacak.
- Süre: Boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıl.
- Mahkeme: Aile mahkemesi.
Bu Yazıda Neler Var?
- Katılma Alacağı Nedir?
- Katkı Payı Alacağı ve Değer Artış Payı Nedir?
- Katılma Alacağı ile Katkı Payı Alacağı Arasındaki Fark
- Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
- İspat Yükü Kimdedir?
- Dava Ne Zaman ve Hangi Mahkemede Açılır?
- Faiz Hangi Tarihten İşler?
- Kusur ve Ölüm Hâlinde Katılma Alacağı
- Anlaşmalı Boşanmada Katılma Alacağı
- Sıkça Sorulan Sorular
Katılma Alacağı Nedir?
Evlilik içinde edinilen mallar çoğu zaman tek eşin adına kayıtlıdır. Boşanmada bu mallar fiziken bölünmez. Bunun yerine her eş, diğerinin edinilmiş mallarının net değeri üzerinden parasal bir alacak kazanır. Bu alacağın adı katılma alacağıdır.
Katılma alacağı, 1 Ocak 2002’den beri yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma rejiminden doğar. Rejimin genel işleyişi boşanmada mal paylaşımı yazısında anlatılmıştır. Bu alacak için eşin mala katkı yaptığını ispatlaması gerekmez. Evde çalışmamış olan eş de artık değerin yarısını isteyebilir.
Katkı Payı Alacağı ve Değer Artış Payı Nedir?
Katkı payı, mal paylaşımında tarihe göre iki farklı isimle karşımıza çıkar. İkisinin de özü aynıdır. Bir eş, kendi parasıyla veya emeğiyle diğer eşin malına katkı yapmıştır ve bu katkının karşılığını ister.
- Katkı payı alacağı: 1 Ocak 2002’den önceki dönemde yapılan katkılar içindir. O dönemde yasal rejim mal ayrılığıydı. Katkı yapan eş, malın dava tarihindeki değeri üzerinden katkı oranında alacak ister. Dayanağı genel hükümlerdir.
- Değer artış payı: 1 Ocak 2002’den sonraki katkılar içindir (TMK m. 227). Bir eş, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almadan katkıda bulunmuşsa tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahiptir.
- Ortak nokta: İkisinde de katkı ispatlanmak zorundadır. Dekont, banka kaydı, tapu harcı makbuzu, bozdurulan altın belgesi ve tanık kullanılır.
Katılma Alacağı ile Katkı Payı Alacağı Arasındaki Fark
| Konu | Katılma Alacağı | Katkı Payı Alacağı | Değer Artış Payı |
|---|---|---|---|
| Dönem | 2002 sonrası edinilen mallar | 2002 öncesi katkılar | 2002 sonrası katkılar |
| Dayanak | TMK m. 231 ve 236 | Genel hükümler, TBK | TMK m. 227 |
| Katkı ispatı | Aranmaz | Zorunlu | Zorunlu |
| Miktar | Artık değerin yarısı | Katkı oranı x dava tarihindeki değer | Katkı oranı x tasfiye tarihindeki değer |
| Faiz başlangıcı | Karar tarihi | Dava tarihi | Karar tarihi |
| Zamanaşımı | 10 yıl | 10 yıl | 10 yıl |
| Mahkeme | Aile mahkemesi | Aile mahkemesi | Aile mahkemesi |
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
- Edinilmiş mallar belirlenirRejimin sona erdiği tarihte, yani boşanma davasının açıldığı günde mevcut olan edinilmiş mallar tespit edilir.
- Eklenecek değerler katılırSon bir yıl içinde yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ve alacağı azaltmak için yapılan devirler hesaba eklenir (TMK m. 229).
- Denkleştirme yapılırKişisel malla edinilmiş mal arasındaki karşılıklı ödemeler düzeltilir (TMK m. 230).
- Borçlar düşülürEdinilmiş mallara ilişkin borçlar çıkarılır. Kalan tutar artık değerdir (TMK m. 231).
- Değer belirlenirMallar, tasfiye anındaki, yani karara en yakın tarihteki sürüm değeriyle hesaplanır (TMK m. 235).
- Yarısı istenirHer eş diğerinin artık değerinin yarısını alır. Karşılıklı alacaklar takas edilir.
Artık değer negatif çıkarsa sıfır kabul edilir. Eşlerden birinin borcu diğerine yüklenmez (TMK m. 231/2).
İspat Yükü Kimdedir?
- Kişisel mal iddiası: Bir malın kişisel olduğunu iddia eden eş ispatlar. İspatlanamayan mal edinilmiş sayılır (TMK m. 222).
- Katkı iddiası: Katkı payı ve değer artış payında katkıyı yapan eş ispatlar. Belge yoksa talep reddedilir.
- Mal kaçırma iddiası: Devrin alacağı azaltmak amacıyla yapıldığını iddia eden eş ispatlar.
- Anne ve babadan gelen mal: Yargıtay, eşin anne veya babasından satış görünümüyle aldığı malı fiili karine uyarınca bağış sayar. Aksini iddia eden eş ispatlar.
Dava Ne Zaman ve Hangi Mahkemede Açılır?
- Zaman: Dava boşanmayla birlikte veya sonrasında açılabilir. Mahkeme, boşanma kesinleşmeden tasfiyeye karar vermez ve boşanmayı bekletici sorun yapar.
- Zamanaşımı: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımını kabul etmiştir.
- Görevli mahkeme: Aile mahkemesi.
- Yetkili mahkeme: Boşanma davasına bakan mahkeme. Boşanma kesinleşmişse davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir (TMK m. 214).
- Harç: Talep edilen tutar üzerinden nispi harç ödenir. Tutar bilinmiyorsa belirsiz alacak davası açılır.
- Tedbir: Malların devrini önlemek için talep ile orantılı ihtiyati tedbir istenebilir.
Faiz Hangi Tarihten İşler?
Katılma alacağı ve değer artış payı tasfiye anında doğduğu için faiz karar tarihinden işler. 2002 öncesi katkı payı alacağında ise faiz dava tarihinden işler. Bu fark uygulamada sık gözden kaçar ve itiraz konusu olur.
Kusur ve Ölüm Hâlinde Katılma Alacağı
Katılma alacağı kural olarak kusura bağlı değildir. Ancak zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki payını hakkaniyete göre azaltabilir veya kaldırabilir (TMK m. 236/2). Şiddetli geçimsizlik bu sonucu doğurmaz. Kusur konusu aldatma nedeniyle boşanma yazısında anlatılmıştır. Ölüm hâlinde katılma alacağı tereke borcudur ve mirasçılar miras payları oranında sorumludur.
Anlaşmalı Boşanmada Katılma Alacağı
Eşler mal paylaşımını protokolde düzenleyebilir. Feragat açık yazılmalı ve hâkim onaylamalıdır. “Tarafların birbirinden başkaca talebi yoktur” ifadesi Yargıtay’a göre mal rejimi alacaklarını her zaman kapsamaz. Protokolde hüküm yoksa on yıl içinde dava açılabilir. Yazım ilkeleri anlaşmalı boşanma protokolü yazısında yer alır. Ziynet talepleri ise mal rejiminin dışında ayrı bir davadır. Bakınız boşanmada ev, araba ve ziynet eşyası kime kalır. Büromuzun çalışma şekli mal rejimi ve tasfiye sayfasında, emsal kararlar Yargıtay Karar Arama sayfasında, madde metinleri Türk Medeni Kanunu içinde yer alır.
Sıkça Sorulan Sorular
Katkı payı davası ile katılma alacağı arasındaki fark nedir?
Katılma alacağı kanundan doğar ve katkı ispatı gerekmez. Artık değerin yarısı istenir. Katkı payı alacağında ise eş, diğerinin malına yaptığı katkıyı ispatlar ve katkısı oranında alacak ister.
Katılma payı alacağı davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Yargıtay uygulamasına göre boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıldır. Mal rejiminin ölüm veya sözleşmeyle sona ermesinde de süre on yıldır.
Katılma alacağı davası hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde açılır. Boşanma davasına bakan mahkeme yetkilidir. Boşanma kesinleşmişse davalı eşin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.
Katılma alacağı davaları nelerdir?
Katılma alacağı davası, değer artış payı davası ve 2002 öncesi için katkı payı alacağı davasıdır. Denkleştirme ve eklenecek değer talepleri de bu davalarla birlikte görülür.
Ev hanımı katılma alacağı isteyebilir mi?
Evet. Katılma alacağı için çalışmış olmak veya katkı yapmış olmak gerekmez. Ev hanımı da eşinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısını isteyebilir.
Katılma alacağında faiz ne zaman başlar?
Katılma alacağı ve değer artış payında faiz karar tarihinden işler. 2002 öncesi katkı payı alacağında faiz dava tarihinden işler.
Boşanma davasıyla birlikte katılma alacağı istenebilir mi?
İstenebilir, ancak mahkeme bu talebi ayırır ve boşanma kesinleşene kadar bekletir. Uygulamada çoğunlukla ayrı dava açılır.
Av. Derya Gülseren AkgülBoşanma ve Aile Hukuku Avukatı, Osmangazi / Bursa
Bu içerik Av. Derya Gülseren Akgül tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu kendisi tarafından kontrol edilmiştir. Mesleki çalışmalarını yalnızca boşanma ve aile hukuku alanında yürütür. Bursa aile mahkemelerinde katılma alacağı, değer artış payı, katkı payı ve ziynet alacağı davalarını takip eder.
Yayın tarihi: 19 Ekim 2026. Dayanak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 214, 222, 227, 229-236 ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 2. Hukuk Dairesi uygulaması.
Randevu
Avukata Sor
Katılma alacağı davasında sonucu, malların doğru nitelendirilmesi ve katkının belgelenmesi belirler. Mal varlığı hesabınızı Av. Derya Gülseren Akgül ile çıkarabilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Cumartesi-Pazar: Kapalı
16220 Osmangazi / Bursa
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır, hukuki görüş veya tavsiye değildir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir.